Sag mir wo die Gräber sind

Dwa lata temu rozpoczęłam poszukiwania brata mojego dziadka Feliksa – Wincentego. Wicek zginął podczas I wojny światowej. Rodzinny przekaz głosił - Pod Verdun.

Po kilku zapytaniach i pewnym czasie zaczęły spływać do mnie informacje z niemieckiego archiwum, a w zasadzie z fundacji opiekującej się cmentarzami wojskowymi, bez względu na narodowość żołnierzy. Bez względu na narodowość. Szukałam polskiego chłopaka w niemieckiej armii, który zginął walcząc na nieswojej wojnie z Francuzami. 

Znalazłam jego ślad. Najprawdopodobniej, z pięcioma tysiącami innych młodych ludzi (niewyobrażalna ilość martwych ciał na polu bitwy),  zginął pod Perthes-les-Hurlus w Szampanii i spoczął bezimiennie w zbiorowej mogile na cmentarzu w Souain nad Marną. Marny los jak na pobyt w Szampanii, prawda ? W 2015 roku, sto lat od śmierci Wincentego, znalazłam go.

musimy zatem wiedzieć

policzyć dokładnie

zawołać po imieniu

opatrzyć na drogę

Minęły dwa lata i koresponduje z pewnym Niemcem, który poszukuje grobu swego wuja, radzieckiego żołnierza, który poległ w Paczkowie w 1945 roku podczas walk o Poznań. Rozumiem go i staram się pomóc.

Dzięki temu lub przez to, rozmawiałam z moim wujostwem, którzy przeżyli tutaj czas wojny. Znów miałam okazję spojrzeć na wojnę oczami dziecka. Nie wierzcie, gdy mówią wam, że wojna to bitwy i bohaterstwo. Wojna to łzy, krew i śmierć. Wojna z waszego sąsiada zrobi przestępcę – złodzieja, mordercę, zdrajcę.

Ale czy widzicie paradoks tej całej sytuacji. Ja szukałam w niemieckiej armii Polaka, który spoczął we Francji. Niemic szuka w Polsce radzieckiego żołnierza. Oboje znajdziemy to samo – przerażające morze białych krzyży. A pod nimi spoczęli 20-latkowie w walce o …

Sag mir wo die Gräber sind,
wo sind sie geblieben?
Sag mir wo die Gräber sind,
was ist geschehen?
Sag mir wo die Gräber sind,
Blumen blüh'n im Sommerwind
Wann wird man je verstehe

p.s. mój korespondent był w Poznaniu, na grobie swego przodka.

https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Souain-Perthes-l%C3%A8s-Hurlus_I..JPG